Tak w języku łacińskim brzmią słowa: trwałość, użyteczność i piękno.
Tym językiem posługiwał się Witruwiusz tworząc w latach 20 p.n.e.- 10 p.n.e. słynny traktat: „O architekturze ksiąg dziesięć”. W tymże trakcie sporo uwagi zostało poświęcone zasadom piękna i ich powiązaniu z zasadami stawiania budowli. Wg Witruwiusza piękno jest nierozerwalnie powiązane z porządkiem- a więc i z proporcjami budowli. Porządek ma ścisły związek z proporcją, gdyż tylko uporządkowanie budowli gwarantuje jej właściwe proporcje. Kluczową rolę ma symetria, czyli harmonijna zgodność i współzależność części budowli. Prawidłowe zestawienie elementów nadaje im eurytmie, czyli wdzięk. Architektoniczne piękno ma być miłe dla oka, tworząc pozytywny przekaz wizualny oddziałujący na poczucie estetyki i pozytywne, związane z nią emocje. Całość zaś winna mieć połączenie z naturą, jako naturalne odzwierciedlenie jej porządku. Witruwiusz uzasadniał piękno, odwołując się do harmonii, symetrii i natury. Zdaniem Wielkiego Architekta w architekturze piękno wiąże się z właściwym uporządkowaniem, proporcjami, symetrią i wdziękiem, co ma nie tylko cieszyć oko, ale też podnosić na duchu.

Brzmi skomplikowanie?
Bynajmniej.
Stworzone ponad dwa tysiące lat temu zasady projektowania nadal pozostają aktualne i jak najbardziej na czasie. Przed zawodem architekta- każdego dnia pracy- stawiane są wymogi ich spełniania, bywa z różnym stopniem rozumienia poszczególnych, mimo wszystko, nadal elementarnych podstaw. Indywidualny aspekt postrzegania piękna, porządku, estetyki, wdzięku, oraz odczuwania emocji, jakich dostarcza architektura, jest wielce zróżnicowany, dając pole do twórczych wyzwań i prób zdefiniowania ich na nowo. Dzieje się to z różnym skutkiem. 

To, co tak jednoznacznie zostało opisane przez wielkiego architekta Witruwiusza, spotyka się z codziennością współczesności, która przez ponad dwa tysiąclecia przebyła długą drogę rozwoju człowieka, na każdym z możliwych sposobów i jego etapów. Nie inaczej działo się przez ostatnie 25 lat, które uporządkowały szeregi architektonicznych twórców poprzez utworzony w 2000 roku Samorząd Zawodowy Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej. Stworzenie Samorządu IARP miało być gwarantem jakości - tworzonej przez profesjonalistów - architektury, która będąc wszechobecną kreuje jakość społeczeństwa. Architektura trwała. Użyteczna. I piękna. Architektura będąca prawzorem, na swoje podobieństwo winna kształtować społeczeństwo, któremu służy, by było trwałe, wzajemnie użyteczne i piękne. Tylko tyle i aż tyle wystarczy, aby stworzyć człowiekowi prawidłowe warunki do życia. Czy architektom IARP - członkom Podkarpackiej Okręgowej Izby architektów udało się osiągnąć ten cel?
Jeżeli tak, to z jakim skutkiem? - możecie Państwo ocenić sami.

Oddajemy w Wasze ręce pierwszy album Podkarpackiego Przeglądu Architektury obejmujący prace architektów - czynnych członków Podkarpackiej Okręgowej Izby Architektów RP - z okresu 2000- 2025 roku. 

Długo trwało zanim udało nam się przekonać koleżanki i kolegów do podzielenia się swoim dorobkiem. Czasami nadmierna skromność i zbyt duża samokrytyka, stawiane sobie wysokie wymagania wobec oczekiwań finalnych rezultatów, świadomość lepiej lub gorzej wypracowanych kompromisów lub ich braku, zniechęcają do dzielenia się zawodowym dorobkiem, bywa że dorobkiem życia, postrzegając go w kategoriach niewiele znaczącego architektonicznego tła, w którym wszystkim nam przychodzi żyć. Tymczasem, to właśnie te drobne twórcze perełki, czasami z wielkim trudem wypracowane dzieła, lub zwyczajna- przeciętna, przyzwoita architektura, bardziej lub mniej doskonała tworzą obraz miast i miasteczek, wsi i przedmieść, w których dorasta i żyje człowiek, ze wszystkimi swoimi radościami i smutkami.

To właśnie efekty pracy architektów, odbierane świadomie lub podświadomie, każdego dnia kreują ludzkie postawy, przyzwyczajenia, poczucie piękna, symetrii i porządku. Uporządkowana przestrzeń, prawidłowo zaprojektowane miejsca pracy, kształcenia, wypoczynku, rozwijania pasji tworzą zdrowe i silne społeczeństwo. Dobrze zaprojektowana architektura wyrabia w sposób niezauważalny na co dzień, w nieświadomym tego społeczeństwie poczucie estetyki, ucząc jej na każdym kroku, w sposób niewymuszony lecz wyjątkowo skuteczny. Wpajane prawidłowe wzorce stają się integralną częścią życia, wpisywanymi na trwale na twardy dysk charakteru całych populacji. Niestety, lecz podobnie dzieje się w przypadku wadliwych przykładów, zaburzających porządek i równowagę, skutkujących tworzeniem chaosu i kształtujących wypaczony obraz o pejoratywnym wpływie na odbiorcę. Dla świadomego społeczeństwa wybór wydaje się więc oczywisty.

Podkarpaccy architekci od lat troszczą się o jakość przestrzeni i piękne tło życia. Zawód architekta jest tworzony z pasji jego wykonywania. Ta pasja pozwala dzielić się tym, co najlepsze. W niniejszym albumie przedstawiamy Państwu dorobek zawodowy, w skład którego wchodzą zarówno zrealizowane budynki, jaki i te, które są zamierzane lub zaledwie otarły się o zamiar ich powstania. Są wśród nich budynki mieszkalne jednorodzinne, wielorodzinne, budynki usługowe o różnym charakterze i przeznaczeniu usług, są także budynki produkcyjne, szkoły czy przedszkola i żłobki. Tak szeroki wachlarz prezentacji nie pozostawia odbiorcy wątpliwości, co do obszaru występowania architekta, bez którego praktycznie nie istnieje żadna dziedzina życia. Za wszystkim, gdzie pojawia się jakakolwiek aktywność człowieka, stoi odpowiedzialny za nią architekt. Prawidłowo zrozumiana, powierzana mu przez społeczeństwo, rola architekta jest w tym procesie kluczowa, decydując o tym czy otaczająca przestrzeń będzie w dobrej czy gorszej jej odsłonie, a nade wszystko, jakiej przyszłości możemy spodziewać się dla przyszłych pokoleń.

łącząc podziękowania
dla Architektów Podkarpackiej Okręgowej Izby Architektów RP
za wkład w rozwój i troskę o piękno Podkarpacia

Przewodnicząca Rady PKOIA RP
Renata Święcińska